Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-441 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-20/505-144
Karar Tarihi : 12.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Burak SAĞLAM
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Pulat Basımevi Kağıt Ambalaj Gıda Paz. Tic. San. Ltd. Şti.
Gersan San. Bölgesi 2036 Sok. No: 66 Batıkent/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Reha Elektronik San. Paz. Ltd. Şti.
Gayrettepe Mah. Bahar Sok. Karanfil Apt. No: 2 Daire: 4
80700 Balmumcu/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU : Reha Elektronik San. Paz. Ltd. Şti.’nin uygulamalarıyla Pulat
Basımevi Kağıt Ambalaj Gıda Paz. Tic. San. Ltd. Şti.’yi ihale dışına itmeye çalıştığı
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Pulat Basımevi Kağıt Ambalaj Gıda Paz. Tic.
San. Ltd. Şti. (Pulat Basımevi)’nin Ankara'da basım, yayın, ambalaj konularında hizmet
verdiği, 18.10.2011 tarihinde PTT Genel Müdürlüğü'nün 150.000 adet havalı körüklü tyvek
zarf ihalesine katıldığı, ihalenin kendilerinde kaldığı, Türkiye'de tyvek kağıt konusunda tek
yetkili satıcı olan Reha Elektronik San. Paz. Ltd. Şti. (Reha)’nin de ihaleye katıldığı, söz
konusu ihaleden önce istenilen zarflar için kullanılan tyvek kağıt temini hususunda Reha ile
görüşülüp fiyat teklifi alındığı, verilen ilk fiyatın 1 m2’ye 1 Avro olduğu bilgilerinin yanı sıra,
ihalenin Pulat Basımevi tarafından kazanılmasından sonra Reha tarafından gönderilen e-
posta ile fiyatın 1m2’ye 1,40 Avro olarak değiştirildiği, söz konusu değişikliğin sebebi
sorulduğunda, kendilerine artık kağıt satılmayacağının firma yetkilileri tarafından beyan
edildiği, Reha'nın da kendileriyle birlikte aynı ihaleye katılmış olduğu ve piyasadaki hakim
durumunu kullanarak Pulat Basımevi olarak almış oldukları ihalenin gereğini yerine
getirmelerini engelledikleri iddialarına yer verilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.11.2011 tarih ve 7614 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 30.11.2011 tarih ve 2011-2-441/İİ-11-345.AÖU sayılı İlk
İnceleme Raporu 14.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-61/1598-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine
hazırlanan 04.04.2012 tarih ve 2011-2-441/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddia ile ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
12-20/505-144
2/7
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar ile Yapılan Görüşmeler
I.1.1. Pulat Basımevi ile Yapılan Görüşmeler
(5) Pulat Basımevi’nin sahibi ile yapılan görüşmede;
- Pulat Basımevi’nin daha önce herhangi bir zarf ihalesine katılmadığı, zarf faaliyetlerinin
genelde davetiye zarfı alanında yoğunlaştığı, sınırlı düzeyde olduğu ve faaliyetleri
arasında yıllar itibarıyla ortalama %25 oranında yer tuttuğu, şirketin bunun dışında kağıt
ambalaj, kağıt çanta gibi ürünlerin üretiminde ve basım, yayın alanlarında faaliyetinin
olduğu,
- Anılan ihale öncesi Reha ile Pulat Basımevi arasında herhangi bir ticari ilişkinin
bulunmadığı,
- PTT Genel Müdürlüğü tarafından açılan ihaleden bir iş arkadaşı aracılığıyla haberi
olduğu, anılan ihaleye girebilmek için kapasite raporu ve sanayi sicil belgesinin gerektiği
ve Pulat Basımevi’nin her iki belgeye de sahip olması nedeniyle iş arkadaşı tarafından
ihaleye girmeye teşvik edildiği,
- Anılan ihale kapsamında havalı körüklü tyvek zarfın imalatı için gerekli tyvek kağıdın
tedarikine yönelik olarak Reha ile yukarıda belirtilen kişi aracılığıyla iletişim kurulduğu
ve fiyat alındığı, bu bağlamda Reha’nın söz konusu ihaleye katılacakları konusunda
bilgilerinin bulunduğu,
- Reha’nın yukarıda anılan belgelere sahip olmadığı, sadece üretim belgesinin
bulunduğu, bu nedenle Reha’nın ihalelerde genelde Yener Zarf Kırtasiye San. A.Ş.’yi
(Yener Zarf) desteklediği, bununla birlikte katılım sayısının sağlanması amacıyla
Reha’nın da PTT tarafından açılan ihaleye iştirak ettiği,
- İhalenin kendilerinde kalması üzerine Reha’nın fiyatı 1,40 Avro’ya çıkarttığı, kamu alım
ihalelerinden yasaklanmamak için bu fiyatın kabul edildiği, buna rağmen Reha’nın bu
fiyattan da kendilerine ürün tedarikinde bulunmadığı,
- Ürünün yurtdışında İsrail, Yunanistan, Bulgaristan, Almanya ve Çin gibi ülkelerde
bulunan tyvek kağıt distribütörlerinden temin edilmeye çalışıldığı, fakat bu
distribütörlerin kendilerini Türkiye’ye yönlendirdiği, ayrıca tyvek kağıdın ana sağlayıcısı
olan DuPont’un Türkiye’deki merkezi ile de görüşüldüğü, fakat buranın da kendilerini
Reha’ya yönlendirdiği,
- Ürünün yurtdışındaki Dupont fabrikalarından temin edilmesi için araştırma yapıldığı,
Lüksemburg’da bir Dupont fabrikasının bulunduğunun öğrenildiği, fakat bu fabrika ile
iletişime geçilemediği,
- Tyvek kağıdın temin edilememesi üzerine, Çin’deki bir zarf üreticisi ile nihai ürünün
teminine ilişkin olarak iletişime geçildiği, fakat numune olarak gelen ürünün tyvek
kağıttan üretilmediğinin görüldüğü,
- Ürünü PTT Genel Müdürlüğü’ne kendilerinin temin edememesi üzerine ihalenin en
ekonomik ikinci teklifi veren Yener Zarf’ta kaldığı,
ifade edilmiştir.
I.1.2. Reha ile Yapılan Görüşmeler
(6) Reha tarafından bilgi talebine ilişkin olarak gönderilen cevabi yazıda ve şirket ortağı ile
yapılan görüşmede;
12-20/505-144
3/7
- Pulat Basımevi ile ihale öncesi herhangi bir ticari ilişkilerinin bulunmadığı, Pulat
Basımevi’nin kendileriyle ihaleye yönelik iletişim kurmadığı, ihale öncesi Nokta
Kağıtçılık Matbaa Kırtasiye Temizlik Malzemeleri Sanayi – Mehmet Lafçı (Nokta
Kağıtçılık) unvanlı bir şirketin kendileriyle iletişim kurduğu, bu bağlamda Pulat
Basımevi’nin ihaleye gireceğinden haberlerinin bulunmadığı, ihaleden sonra bilgilerinin
olduğu, Pulat Basımevi ile ihale öncesi ürünün teminine yönelik hiçbir anlaşma
yapılmadığı,
- Pulat Basımevi’nin bir zarf üreticisi olmadığı, kendilerinin tyvek markasına olan güvenin
zedelenmemesi adına sadece bu kağıdı işleyebilecek yeterlilikteki zarf üreticileri ile
çalıştıkları, Pulat Basımevi’nin bu konuda kendilerine güven vermediği,
- Tyvek marka kağıdın su geçirmez ve yırtılmaya karşı dayanıklı olmasının ana özelliği
olduğu, tyvek kağıdın bu özelliklere sahip tek ürün olmadığı, piyasada tyvek marka
kağıdın enduro, yupo, polylith, rabuskin ve syntape gibi birçok muadilinin bulunduğu,
bununla birlikte anılan ürünlerin ve tyvek marka kağıdın pazar payına ilişkin bilgilerinin
bulunmadığı,
- Tyvek kağıdın Suudi Arabistan (Riyad), Dubai, Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik
Devletleri’nde bulunan DuPont fabrikalarından temin edilebileceği, ayrıca Pulat
Basımevi’nin nihai ürün olan tyvek zarfı Türkiye’deki zarf üreticileri ve zarf
ithalatçılarının yanı sıra Avrupa’da Bong firması ve Suudi Arabistan’da Riad Envelopes
firmasından da temin edebileceği,
- Zarf üreten firmaların DuPont firmasından, karşılıklı şartlar uyduğu takdirde, tyvek kağıt
satın alabildiği, örneğin Ahmet Oyal Zarf ve Kağıt Konfeksiyonu San. A.Ş. (Oyal
Zarf)’nin ve Yener Zarf’ın geçmişte DuPont’tan doğrudan mal almış firmalar olduğu
ifade edilmiştir.
I.2. Rekabet Hukuku Kapsamında Değerlendirme
(7) Başvuru konusu iddia esas itibarıyla rekabet hukukunda hakim durumun kötüye
kullanılması ve mal vermeyi ya da sözleşme yapmayı reddetme kapsamında
değerlendirilmektedir. Genel olarak mal vermeyi reddetme eyleminin kötüye kullanma
olarak değerlendirilebilmesi için, reddetme eylemi ile karşılaşan teşebbüs açısından söz
konusu ürün ya da hizmetin faaliyetini sürdürebilmesi açısından kaçınılmaz olması, taraflar
arasında süregelen uzun süreli bir ilişkinin bulunması, mal vermeyi reddetmenin objektif
olarak haklı gerekçelere dayanmaması ve bu eylemin rekabeti sınırlayıcı etkisinin olması
gibi unsurların varlığı önem taşımaktadır.
(8) Dosya konusu iddialar da bu unsurların bulunup bulunmadığının tespiti çerçevesinde
değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, yapılan incelemede distribütör teşebbüsün hakim
durumda olup olmadığının tespiti yöntemine alternatif yaklaşım ile öncelikle iddia konusu
fiilin kötüye kullanma niteliği taşıyıp taşımadığının belirlenmesi yoluna gidildiği ve
dolayısıyla ayrıntılı bir ilgili ürün pazarı tanımlaması yapılmasına gerek olmadığı
anlaşılmıştır.
(9) Yapılan inceleme çerçevesinde, her iki şirket tarafından da belirtilen bilgilere göre;
- Pulat Basımevi ile Reha arasında, ihale öncesine dayanan bir ticari ilişkinin
bulunmadığı,
- İhale öncesi taraflar arasında malın tedarikine ilişkin bir sözleşmenin imzalanmadığı;
taraflar arasında ihale öncesi ilişki kurulduğu iddiasına ilişkin tek belgenin, ihale
tarihinden sonra Reha’nın gönderdiği ve fiyatın 1.40 Avro’ya çıkartıldığı iddia edilen e-
posta olduğu, bununla birlikte anılan e-postada ne önceki fiyata, ne de e-postanın
ihaleye ilişkin olduğuna dair bir ibarenin yer almadığı,
12-20/505
