1 REKABET KURUMU



REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D1/1/C.S.-99/1 (Birleşme)
Karar Sayısı : 99-38/401-257
Karar Tarihi : 17.08.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Dr. Kemal EROL
Üyeler : İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Harun ULU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Mobil Corporation
Vekili Av. Serdar Paksoy
B.Giz Plaza (Maslak Kule) Meydan Sok. No:28
Kat:10 80670 Maslak/İstanbul
- Exxon Corporation
Vekili Av. Mehmet Gün
Koreşehitleri Cad. No:30 Kat:4 D.13 80300
Zincirlikuyu/İstanbul
D- TARAFLAR: - Exxon Corporation
5959 Las Colinas Boulevard Irving, Texas 75039-2298 ABD
- Mobil Corporation
3225 Gallows Road Fairfax, Virginia 22037-0001 ABD
E- DOSYA KONUSU: Exxon Corporation ile Mobil Corporation teşebbüsleri
arasında gerçekleştirilen birleşmeye izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.7.1999 tarih, 2373 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
11.8.1999 tarih, D1/1/C.S.-99/1 sayılı Birleşme Ön İnceleme Raporu 13.8.1999 tarih,
REK.0.05.00.00/71 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-38 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Exxon Corporation (Exxon) ve Mobil Corporation
(Mobil) arasında yapılan birleşmenin, herhangi bir ilgili ürün pazarında yeni bir hakim
durum yaratmadığı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmediği, dolayısıyla 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a aykırılık teşkil etmediği, bu bakımdan
söz konusu birleşmeye izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı
düşünülmektedir.

2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
- Exxon Corporation
Teşebbüsün faaliyet alanı; karada ve denizde ham petrol araması yapmak,
ham petrolü işlemek, her türlü petrol ve petrol ürünlerini satmak, madeni yağ ve
kimyasal ürünleri üretmek ve satmaktır.
Exxon’un Türkiye’de herhangi bir iştiraki ya da bağlı kuruluşu
bulunmamaktadır. Ancak Exxon’un ürünlerinin bir kısmı Türkiye’deki alıcılar
tarafından, Exxon’un yurt dışındaki iştiraklerinden veya distribütörlerinden satın
alınmak sureti ile Türkiye pazarına girmektedir.
Exxon, Türkiye’ye Esso Italiana S.p.a aracılığı ile madeni yağ, Esso NV/SA
aracılığıyla kimyasal ürünler, Infineum ile de katkı maddeleri satmaktadır.
Exxon’un Türkiye pazarında faal olan şirketleri ve Exxon’un bu şirketlerdeki
ortaklık payları aşağıdaki şekildedir:
İşletmenin Adı Exxon’un Payı
Esso Italiana S.p.a %100
Esso NV/SA %100
Infineum % 50
Exxon'un 1998 yılına ait Türkiye’deki toplam cirosu ise 12.886.597.500.000TL
olarak belirlenmiştir.
- Mobil Corporation
Teşebbüsün faaliyet alanı ham petrol aramak, ham petrolü işlemek ve satmak,
doğal gaz aramak ve satmak, madeni yağ ve kimyasal ürünleri üretmek ve satmaktır.
Mobil’in Türkiye’deki ana bağlı kuruluşu, Mobil Oil Türk A.Ş.’dir. Mobil, bu
şirketi aracılığıyla havacılık ve deniz yakıtları ile madeni yağlar satmaktadır.
Mobil daha önce British Petroleum (BP) ile birleşmiş olup, bu birleşmenin bir
sonucu olarak; Mobil Oil Türk A.Ş., 1 Aralık 1996 tarihinde, havacılık ve deniz
yakıtları hariç olmak üzere, Türkiye’deki akaryakıt ve madeni yağlarla ilgili
faaliyetlerini BP’nin Türkiye’deki bağlı şirketi olan BP Petrolleri A.Ş. ile ortak
yürütmeye karar vermiştir.
Mobil’in Türkiye pazarında faal olan işletmeleri ve bu işletmelerdeki ortaklık
payları şu şekildedir:
İşletme Mobil’in Payı
Mobil Oil Türk A.Ş. %100
Mobil Chemical Product Int. Inc. %100
Mobil Plastic Europe %100
Mobil Madeni Yağ Ortaklığı % 51
ATAŞ Anadolu Rafinerisi % 51
Çekisan Depolama Hizmetleri Ltd. Şti % 50
BP Akaryakıt Ortaklığı % 30

3 REKABET KURUMU
Mobil’in 1998 yılına ait Türkiye’deki toplam cirosu 51.360.876.000.000 TL
olarak belirlenmiştir.
2. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Taraf teşebbüsler olan Exxon ve Mobil'in, Türkiye Cumhuriyeti sınırları
içinde faaliyet gösterdikleri veya etkiledikleri üç ayrı alan ortaya çıkmaktadır;
 Havacılık ve deniz yakıtları,
 Madeni yağlar,
 Kimyasal ürünler.
- Havacılık ve Deniz Yakıtları
Jet uçaklarını çalıştıran ve yüksek performans spesifikasyonlarını sağlaması
gereken kerosen tipi bir yakıt olan havacılık yakıtları, genellikle, global kapsamlı
sözleşmeler vasıtasıyla havayolu şirketlerine satılmaktadır. Gemi yakıtları da
uluslararası standartlara (BS, CIMC, ISO) tabi bulunmaktadır. Talep ikamesi
bulunmayan havacılık yakıtları ve deniz yakıtları iki ayrı ürün pazarı olarak
belirlenmiştir.
- Madeni Yağlar
Rafinerilerden sağlanan ham maddelerin katkı maddeleriyle
harmanlanmasından elde edilen madeni yağlar çok geniş bir kullanım alanına
sahiptir. Madeni yağların sürtünmeyi ve aşınmayı önleme, ısı iletimi, sızdırmazlığın
geliştirilmesi veya yabancı maddelerin temizlenmesi gibi fonksiyonları
bulunmaktadır. Madeni yağların uygulama alanları genel olarak iki kategoride
sınıflandırılabilmektedir: Otomotiv uygulamaları ve endüstriyel uygulamalar.
Otomotiv uygulamaları ile endüstriyel uygulamalar arasında ve hatta bu
uygulamaların kendi içindeki ürünler arasında bile talep yönünden ikame edilebilirlik
söz konusu değildir. Bununla birlikte, bütün bu madeni yağ ürünlerinin baz yağ ile
katkı maddesinin harmanlanmasıyla üretilmesi, üreticilerin kendilerinden talep edilen
maden