Sosyal Denge Tazminatı
… tarihli ve … sayılı İlamın …’inci maddesi ile hüküm dışı bırakılmasına karar verilen konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan İlamın …’inci maddesiyle, 15.03.2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan Sözleşme’ye göre Belediye personelinin alması gereken sosyal denge tavan tutarının hesaplanmadığı, kamu zararı hesabında sosyal denge tavan tutarında yer alan yakacak ve giyim yardımı ödemelerinin yeni Sözleşme’de yer almamasının dikkate alınmadığı ve hesaplamanın 01.01.2017-31.03.2019 tarihleri arasında geçerli olan Sözleşme’de ihdas edilen yeni mali hakların tamamına ilişkin tutar üzerinden yapıldığı, bazı personel için 15.03.2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan Sözleşme uyarınca verilmesi gereken bir takım ödeme kalemlerinin ödenebilecek sosyal denge tavan tutarında dikkate alınmadığının görüldüğü belirtilerek bahse konu hususlara uygun olarak kamu zararının yeniden hesaplanıp kamu zararının ilk raporda hesaplanandan daha yüksek olması halinde sorumluların savunmalarının da yeniden alınarak sonucun ek rapor ile Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu defa konuya ilişkin düzenlenen Ek Rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda, Denetçisi tarafından Dairemizce verilen hüküm dışı bırakma gerekçeleri dikkate alınarak ek Raporun düzenlendiği ve böylece dosyadaki eksikliklerin tamamlandığı görülerek gereği düşünüldü:
… Belediyesi ile … Sendikası arasında imzalanan ve 01.01.2017-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli olan ve 15.12.2017 tarihinde imzalanan ek protokol ile süresi 31.03.2019 tarihine kadar uzatılan Toplu İş Sözleşmesi ile belediye personeline 2018 yılında mevzuatta belirlenen sınırlara uyulmaksızın sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüştür.
30.06.1989 tarih ve 20211 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye, 11.04.2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 33’üncü maddesiyle eklenen Ek 15’inci maddede, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir” denilmektedir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde, “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir…” denilmekle birlikte,
Aynı Kanun’un Geçici 14’üncü maddesinde, “15/03/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz” hükümlerine yer verilmiştir. (2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4’üncü Dönem Toplu Sözleşme dördüncü bölüm 7’nci maddesi gereği “31.12.2015” ifadesi “31.12.2019” olarak değiştirilmiştir.)
Buna göre 15.03.2012 tarihinden önce bir sözleşme imzalanmışsa, bu sözleşme, süresi bitinceye kadar geçerli olacaktır. Söz konusu sözleşmenin çeşitli sebeplerle 31.12.2019 tarihinden önce sona ermesi durumunda 31.12.2019 tarihine kadar yeni bir sözleşme imzalanabilecek, ancak eski sözleşmede unvanlar itibariyle belirlenen tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilecek ancak söz konusu tutarda yeniden bir artışa gidilmesi mümkün olmayacaktır. Başka bir deyişle, 31.12.2019 tarihine kadarki dönemde, yenilenen sözleşme ile ilgili personele ödenen meblağ, toplu sözleşme ile belirlenen tavan tutardan yüksek ise, yüksek olan bu tutarların artırılması mümkün değildir. Diğer taraftan aynı dönemde, bir önceki sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatı tutarı, yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutardan düşük ise, bu defa yeni yapılacak sözleşmede öngörülebilecek en yüksek tutar, toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar kadar olabilecektir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre, 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Tazminat Tavan Tutarı 2018 yılında,
- 01/01/2018-30/06/2018 tarihleri arasında aylık brüt 1.031,23 TL,
- 01/07/2018-31/12/2018 tarihleri arasında ise aylık brüt 1.120,43 TL olarak gerçekleşmektedir.
… Belediyesi ile ilgili Sendika arasında imzalanan ve 15.03.2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan Sözleşme’ye göre, her memura aylık …-TL sözleşme zammı, okuyan her çocuk için yılda bir defa …-TL, üniversite öğrencisi personele öğrenim dönemlerinde …-TL eğitim yardımı, belediye zabıta ve itfaiye personeli hariç olmak üzere …-TL giyim yardımı, Ramazan ve Kurban bayramları için …-TL, çalışanın iş kazasında ölümü halinde mirasçısına …-TL ölüm yardımı, …-TL evlenme yardımı, her yıl …-TL yakacak yardımı ve her memura …-TL doğum yardımı ödenmesi hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, Belediye ile ilgili Sendika arasında 13.03.2012 tarihinde yapılan ek protokolle 01.01.2013 tarihi itibarıyla …-TL iyileştirme yardımı ve müdürlük görevini vekaleten yürüten memurlar için aylık net …-TL sorumluluk ücreti ödenmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu ödemelerin ortalama aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre, 2018 yılı için geçerli olan sosyal denge ödemesi tavan tutarından yüksek olduğundan, … Belediyesinde 2018 yılında ödenecek sosyal denge tavan tutarı, 15.03.2012 tarihinden önce yü
