MAHKEMESİ :İş Mahkemesi


Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Konya 2. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 17.04.2013 tarihli ve 2011/1130 E., 2013/303 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi davacı vekilince istenilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 13.11.2014 tarihli ve 2013/19120 E., 2014/31854 K. sayılı kararı ile;
"…Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin haklı bir sebep olmaksızın feshedildiğini, davacının maçahanede çalışırken daha tehlikeli ve iş güvenliğinin olmadığı kaynakhane bölümüne zorla görevlendirilmek istendiğini, burada çalışrsan çalış yoksa çek git denilerek baskı ile iş sözleşmesine son verildiğini, belirterek davalıdan kıdem, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının tahsilini istemiştir.
Davalı vekili, davacının ilk işe başladığında kaynakhane bölümünde çalıştığını, geçici olarak (2 günlüğüne) kaynakhanede çalışmasının istendiğini, davacının kabul etmeyerek, kaynakhaneye gidersem istifa ederim şeklinde söyleyerek işten ayrıldığını, devamsızlık tutanakları tutulduğunu, davacının ihtarı üzerine iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, eleman eksikliği nedeniyle davacının daha önce çalıştığı bölümde geçici olarak çalıştırılmak istenmesinin iş koşullarında esaslı değişiklik olarak değerlendirilemeyeceği, davacının iş görme borcu kapsamında bu talebi karşılaması gerekirken kabul etmemesi üzerine işverenin eski işinde çalışma şeklindeki talebine de aykırı davranarak işi bıraktığı, davacının haklı bir sebep olmaksızın iş sözleşmesini sona erdirmesinin davacı açısından kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandırmayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Taraflar arasında iş sözleşmesinin kim tarafından feshedildiği ve feshin haklı sebebe dayanıp dayanmadığı tartışmalıdır.
Somut olayda, davacı iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın davalı tarafça feshedildiğini iddia ederken, davalı taraf davacının iki gün için kaynakhanede çalışması konusundaki isteğini kabul etmeyerek istifa ettiğini savunmuştur. Davacı tarafından davalıya hitaben keşide edilen 28.07.2011 tarihli ihtarnamede iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından gerekçe gösterilmeksizin feshedildiği bildirilmiş, davalı işveren tarafından ise davacıya karşı keşide edilen 08.01.2011 tarihli ihtarnamede davacının 28.07.2011 tarihindeki telefon görüşmesiyle istifa edeceğini beyan edip yazılı istifa vermemesi üzerine 28-29 ve 30.07.2011 tarihlerinde işe gelmediğine ilişkin tutanak tutulduğu bildirilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca, “İşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. İşçi değişiklik önerisini bu süre içinde kabul etmezse, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.” Bu maddeye dayanılarak yapılacak değişiklik feshinde; değişiklik ve fesih bildirimlerinin yazılı yapılması ve sebeplerinin de yazılı gösterilmesi geçerlilik koşuludur.
Dinlenen tanık anlatımlarından, davacının maçahane bölümünde çalışırken daha önce çalıştığı kaynakhane bölümünde çalıştırılmak istendiği, davacının görevlendirildiği yeni çalışma şartlarının daha ağır olduğu, davacının bu değişikliği kabul etmeyerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği anlaşılmaktadır.
Davacının çalışma koşullarında esaslı değişiklik içeren teklifi kabul etmeyerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğinin kabulü ile kıdem tazminatı talebinin hüküm altına alınması, ihbar tazminatı talebinin reddi gerekirken yazılı olduğu şekilde taleplerin reddine karar verilmesi isabetli görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir..."
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili, müvekkilinin 01.07.1999 tarihinde davalıya ait iş yerinde çalışmaya başladığını, iş yerinin maçahane bölümünde çalışmakta iken, tehlikeli ve iş güvenliğinin olmadığı kaynakhane bölümüne gönderilmek istendiğini, "burada çalış yoksa çek git" denilerek iş sözleşmesinin 01.08.2011 tarihinde feshedildiğini, Bölge Çalışma Müdürlüğünce davacının alacağının tespit edildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücretinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili, davacının maçahane bölümünde çalışmakta iken işçi sıkıntısı çıkınca daha önce çalıştığı kaynakhane bölümünde geçici bir süreliğine (bir-iki günlüğüne) çalışmasının istendiğini ancak davacının "kaynakhaneye gidersem istifa ederim" diyerek işten ayrıldığını, telefonla çağrılmasına rağmen gelmediğini, 28.07.2011 tarihinden itibaren üç adet devamsızlık tutanağı düzenlendiğini, davacının gönderdiği ihtarnameye cevaben gönderilen 01.08.2011 tarihli ihtarname ile iş sözleşmesinin feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddini istemiştir.
Mahkemece, davacının daha önce çalıştığı bölümde geçici olarak çalıştırılmak istenmesinin iş koşullarında esaslı değişiklik olarak değerlendirilemeyeceği, davacının iş görme borcu kapsamında bu talebi karşılaması gerektiği hâlde kabul etmemesi üzerine işverence eski işinde çalışması şeklindeki talebine de aykırı davranarak işi bıraktığı, bu tarihten sonra tarafların ihtarname ile bildirdikleri beyanlarının sonuca etkisi bulunmadığı gerekçesi ile kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddine, yıllık izin ücreti isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Davacı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan nedenle bozulmuştur.
Mahkemece önceki gerekçe genişletilmek sureti ile direnme kararı verilmiştir.
Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, somut olay bakımından, davacının maçahane bölümünde çalışmakta iken daha önce çalıştığı kaynakhane bölümünde çalıştırılmak istenmesinin iş şartlarında esaslı değişiklik niteliğinde olup olmadığı, burada varılacak sonuca göre işçinin iş sözleşmesini feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı ve kıdem tazminatına hak kazanıp kazanamayacağı noktasında toplanmaktadır.
Öncelikle 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun/Kanun) 22'nci maddesi ile yapılan düzenleme üzerinde durmak gerekir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 22'nci maddesindeki, “İşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da iş yeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. İşçi, değişiklik önerisini bu süre içinde kabul etmezse, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçi bu durumda 17 ila 2'nci madde hükümlerine göre dava açabilir " şeklindeki düzenleme, çalışma şartlarındaki değişikliğin kanuni dayanağını oluşturur.
Çalışma şartlarına gelince, Anayasa, kanunlar, toplu ya da bireysel iş sözleşmesi, personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ile iş yeri uygulamasından doğan işçi ve işveren ilişkilerinin bütünü, çalışma şartları olarak değerlendirilmelidir.
İş sözleşmesinin esaslı unsurları olan işçinin iş görme borcu ile bunun karşılığında işverenin ücret ödeme borcu, çalışma şartlarının en önemlileridir. Bundan başka, işin nerede ve ne zaman görüleceği, iş yerindeki çalışma süreleri, yıllık izin süreleri, ödenecek ücretin ekleri, ara dinlenmesi, evlenme, doğum, öğrenim, gıda, maluliyet ve ölüm yardımı gibi sosyal yardımlar da çalışma şartları arasında yerini alır.
Çalışma şartlarında değişiklik konusunda işçinin rız